Preventie is een hardnekkig idee, voortgekomen uit een lineaire toekomstgerichte tijdsopvatting en geloof in de maakbaarheid. Je kan in het lineaire tijds-denken problemen voorkomen door op tijd te reageren op gebeurtenissen die zouden kunnen gaan plaatsvinden. Hoeft niks mis mee te zijn. In een mechanische, voorspelbare wereld kan je aardig zeker weten welke problemen je kan voorkomen door op een vroeg moment het proces te beïnvloeden op een manier die toekomstige problemen voorkomt.
Illusie-denken
Als het gaat om rouwprocessen is het preventie-idee in mijn optiek echter nogal discutabel. Want hoe kan je iets voorkomen, of positief beïnvloeden, waarvan je helemaal niet kan weten of het gaat gebeuren?
Preventie-denken kan gemakkelijk illusie-denken worden. Met illusie-denken kan je jezelf, en anderen, lang zoet houden. Zonder dat je in de komende tien, twintig, dertig, veertig jaar of langer je preventie-gelijk hoeft te bewijzen. Of zelfs maar kan.
Uiteindelijk kan dan na tien, twintig, dertig, veertig jaar of langer blijken dat de preventie contraproductief heeft gewerkt.
En dan? Gaat hetzelfde gebeuren als we nu doen? Schouders ophalen en meer of minder denigrerend zeggen ‘Ach, zo deden ze dat vroeger?’
Wie neemt er dan nog verantwoordelijkheid voor de ideeën van nu?
Preventie-denken
Ik vermoed (en vrees) dat preventie-denken, bijvoorbeeld voor kinderen die een ouder verliezen door de dood, in de toekomst contraproductief zal blijken te zijn.
Preventie kan niet voorkomen dat later problemen ontstaan. Preventief werken op grond van toekomstgerichte veronderstellingen sluit wegen naar herstel af zolang we zo toekomstgericht zijn dat we denken dat we ‘vooral niet in het verleden moeten graven’. (Zijn die veronderstellingen ooit aangetoond? Bewezen? Op basis van welke uitgangspunten? Wordt de tijdelijkheid en tijdgebondenheid van veronderstellingen omtrent de gevolgen van jong ouderverlies in het nu onderkend? Erkend? Door wie?).
Verlaat Verdriet
De realiteit onder ogen zien is een belangrijke stap in een verlaat rouwproces bij Verlaat Verdriet. De werkelijkheid van je leven zoals het is geweest onder ogen zien en in je leven van nu integreren.
Preventie bij Verlaat Verdriet is zorgen voor brede erkenning van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. We kunnen leren van fouten uit het verleden. We kunnen niet voorkomen dat mensen die jong een ouder hebben verloren daar later last van krijgen. We kunnen wel voorkomen dat Verlaat Verdriet-ers blijven worstelen met niet begrepen, slecht begrepen of ontkende problemen.
Aanknopingspunten
Denk jij dat de gevolgen van jong ouderverlies kunnen worden voorkomen?
Zo ja, wat zou er dan volgens jou moeten gebeuren?
©Kenniscentrum Verlaat Verdriet 2026