‘Kinderen lijken meer op hun tijd dan op hun vader.’
Lang geleden las ik ergens dit Arabische gezegde. Een gezegde dat me altijd bij is gebleven. Zeker nu, in deze tijd waarin we zo met onze neus worden gedrukt op schurende, om niet te zeggen botsende, culturen. Zijn we ons eerder zo bewust geweest van de persoons-vormende invloeden van tijd? Van cultuur? Zijn we als samenleving ooit eerder zo grootschalig geconfronteerd met verschillen in normen? In waarden? Zijn we er ooit eerder als samenleving zo omvangrijk mee geconfronteerd hoe diep cultuur mensen vormt? Hoe vèrgaand?
Cultuurbreuk
Het moet zo’n vijfentwintig jaar geleden zijn, dat ik in De Volkskrant een interview las met de eerste bijzonder hoogleraar Adoptie in Nederland. In dat interview vertelde deze hoogleraar dat hij als kind zijn moeder was verloren. Dat dit vroege verlies mede had gezorgd voor deze keuze. ‘Het verlies van mijn moeder was een diepe cultuurbreuk in mijn kinderleven.’ Voor het eerst bracht iemand anders onder woorden wat ik zelf al zo lang voelde. Het verlies van mijn moeder was een cultuurbreuk in mijn kinderleven. Wat in ons gezin gewoon, goed en vanzelfsprekend was in de tijd dat mijn moeder leefde, was na de komst van de tweede vrouw van mijn vader helemaal niet meer gewoon, goed en vanzelfsprekend.
Besef
Mozaïek-gezinnen.
Lappendeken-gezinnen.
Patchwork-gezinnen.
Kluwen-gezinnen.
Bonus-mama’s.
Bonus-papa’s.
Hoeveel mooie woorden hebben we inmiddels bedacht voor samengestelde gezinnen? Voor stiefmoeders? Voor stiefvaders?
Hoeveel besef hebben we van de gevolgen die al dat verlies van veiligheid, van continuïteit, van vanzelfsprekendheid van normen en waarden heeft voor de vorming van het kind dat al deze grote, ingrijpende verliezen lijdt?
Hoeveel therapeuten nemen dit gegeven mee in de begeleiding van een Verlaat Verdriet-er? Van volwassenen dus die als kind een ouder verloren door overlijden?
Wie staat er werkelijk stil bij de invloed van schurende culturen als het gaat om gezinnen, kinderen en het verlies van een ouder door de dood?
Aanknopingspunten
Op welke manier(en) heb jij een cultuurbreuk ervaren in jouw gezien van herkomst na het overlijden van je ouder(s)?
©Kenniscentrum Verlaat Verdriet 2026